بازگشت به نقطه صفر



اردشير زارعي قنواتي



بحران خاور ميانه هر چند گاه به واسطه اعمال سركوبگرانه آريل شارون و تداوم عمليات گروه هاي مقاومت فلسطيني به صدر اخبار و گزارشات بين المللي ارتقاء مي يابد .

اسرائيل به عنوان نقطه پارادوكسيكال روابط بين الملل و به خاطر نقض مناسبات دموكراتيك و عدم تمكين به اين مناسبات آنچنان با مسائل برخورد مي نمايد كه اميد به صلح را هر لحظه كمتر مي كند .

فقدان وجود يك اراده بين المللي براي تحميل شرايط معقول جهاني به اين كشور كه ناشي از حمايت بدون قيد و شرط آمريكا از يك طرف و ضعف كشورهاي حامي فلسطين و ديگر اعضاء‌ جامعه جهاني از طرف ديگر است موجب شده تا بحران فعلي به يك رويه و بيماري مزمن در مناسبات بين المللي تبديل شود يا به نوعي به عنوان وضعيت عادي نامطلوب مورد شناسايي قرار گيرد .

وضعيتي كه با هيچگونه واكنش خاص و تاثير گذاري در شرايط كنوني جهان مواجه نمي شود .اين نا بهنجاري و ظلم بر يك ملت وقتي مضاعف مي گردد كه آمريكا به عنوان نيروي سوم دخيل در اين مسئله فراتر از حمايت هاي معمول خود از اسرائيل ، علاوه بر ناديده گرفتن حقوق يك ملت مبادرت به تحركاتي مي نمايد كه نه تنها اصلاح گرايانه نيست كه تشديد كننده اين وضعيت بحراني نيز خواهد بود .

اقدام بوش در امضاي قانوني كه قبلاٌ در كنگره اين كشور تصويب شده و پيش از اين به واسطه حداقل هاي تعقل گرايي از جانب كلينتون مسكوت گذاشته شده بود و اكنون در يك بده بستان سوداگرانه بين كنگره و كاخ سفيد حول مسائل عراق وجه المصالحه قرار گرفته موجب شد تا بيت المقدس به عنوان پايتخت اسرائيل مورد شناسايي قرار گيرد و نيز خواهان انتقال سفارت آمريكا به اين شهر گرديد .

چنين اقدامي بدون شك در شرايط كنوني نه تنها كمكي به حل مسالمت آميز بحران خاورميانه نخواهد كرد كه مسلماٌ سطح منازعات را گسترده تر و فرا گير تر نيز خواهد نمود و به نفع راديكال شدن شرايط كنوني از جانب جناح تند روي حزب ليكود و گروه هاي تند رو انتحاري فلسطين منجر خواهد شد . بازندگان چنين بازي اي در وهله اول نظم و نهادينگي روابط بين الملل و در مرحله بعد گزينه هاي مسالمت جوي فلسطيني ـ اسرائيلي خواهند بود .

اين واقعيت نظر آن دسته از صاحب نظران را تأييد مينمايد كه معتقدند آمريكا مخالف حل مسالمت آميز و منطقي بحران موجود است و نقشي توطئه گر را براي اين كشور قائل شده اند . بر اساس چنين بر داشتي بايد همچنان بحران خاور ميانه را پايان ناپذير و غير قابل حل پنداشت .

اصولاَبيت المقدس شهري استثنايي و منحصر به فرد است كه ماهيتي بين المللي دارد نه از آن جهت كه در كانون منازعات قرار گرفته يا اينكه در قالب شهرهاي مدرن كنوني در منطقه وضعيتي خاص دارد بلكه بدان علت كه هنوز كانون دنياي ما قبل مدرني است كه نگاه تمامي اديان را به سوي خود ميخواند . اسلام ، مسيحيت و يهود هر كدام به نوعي تاريخ خويش را در پيوند با اين شهر تاريخي و پر ماجرا مي بينند و آن گونه خود را با چنين گزينه اي گره زده اند كه حتي تصور عدول از آن نيز تحت هر شرايطي ناشي از كوتاه بيني و عدم درك چنين وضعيتي خواهد بود .

مسلماُ نه مسلمانان مي توانند از مسجد الاقصي به عنوان قبله اول خود بگذرند ، نه يهوديان قادرند از ديوار ندبه و اماكن ديني يهود چشم پوشي كنند و نه مسيحيان ميخواهند كليسلهاي تاريخي اورشليمي خود را در حيطه اقتدار ديني رقيب بپندارند . تمامي اين شرايط به گونه اي است كه تصميمات و راه حل هاي يكطرفه و جانبدارانه به نفع يكي از اين گزينه ها نمي تواند كارايي داشته باشد و بي شك منازعات كنوني را به سطوح بالاتري ارتقاء داده و بحران فعلي را تشديد مي كند .

همين بازي خطرناك با منطق مناسبات جهاني و امكان حل مسالمت آميز بحران كه با امضاي قانون فوق از سوي بوش شروع شده مقامات فلسطيني و ياسر عرفات را واداشته تا با تصويب قانوني متقابلا بر بيت المقدس به عنوان پايتخت كشور فلسطين تاكيد دوباره اي نمايد . در شرايطي كه سطح منازعه ازلحاظ نظري گسترش يافته رژيم حاكم بر اسرائيل تشويق شده تا ضمن

حمله به خان يونس با تانك ها و هلي كوپتر هاي جنگي و قتل عام 14 فلسطيني و زخمي شدن بيش از 100 نفر ، به جهان نشان دهد كه پيام و چراغ سبز واشنگتن را براي تداوم سركوبگري ملت فلسطين به درستي گرفته است و همگام با ايالات متحده آمريكا براي بحران آفريني در منطقه ، آماده ايفاي نقش محول شده مي باشد .

مطمئناٌ چنين شرايطي نيروهاي فعال در عرصه مقاومت فلسطين را مجبور به عكس العمل هاي تندتري خواهد نمود . و طي روزهاي آينده بايد شاهد موج جديدي از عمليات شهادت طلبانه و انتحاري بود كه در غياب يك اراده جهاني براي لگام زدن بر اين افسار گسيختگي اسرائيل چاره اي به جز اقدامات انتحاري نخواهند داشت و اين يقيناٌ همان دور تسلسل باطلي خواهد بود كه فرمان آغاز آن ، اين بار در واشنگتن زده شده است و چشم انداز و اميد براي صلح مسالمت آميز بحران را به نقطه صفر رساند .



روزنامه همشهري