جهان از نگاه «سيا»

تعدادي از نكته بينان مي گويند: « دنيا را از نگاه بزرگترها نگاه كن. چون مي تواني هم تغييرات را بفهمي و هم...» اگر خواسته باشيم به اين نكته توجه كنيم، بايد به دنبال آن باشيم كه دنيا را از نگاه آمريكا نگاه كنيم تا ببينيم آنها جهان را چگونه مي بينند و در پي چه تغييراتي هستند.

اخيرا، آژانس مركزي اطلاعاتي آمريكا(سيا)، كتابي را متشر كرده است و روند جهاني را تا سال 2015 پيش بيني و تشريح كرده است. در اين كتاب كه با كمك دانشگاههاي معتبر و صاحب نام آمريكا نوشته شده موضوعات مهمي همچون جمعيت، منابع طبيعي و زيست محيطي ، علوم و تكنولوژي، اقتصاد جهاني و حاكميتهاي ملي و بين المللي، به بحث گذاشته شده است.

از نگاه «سيا» جمعيت جهان در سال 2015 ميلادي به 2/7 ميليارد نفر خواهد رسيد كه حدود يك ميليارد نفر از جمعيت فعلي بيشتر است. بنابراين گزارش 95 درصد اين رشد به كشورهاي در حال توسعه كه نظام سياسي آنها شكننده است تعلق خواهد داشت. به نظر «سيا» تركيب رشد جمعيت و شهر نشيني ناپايداري اين كشورها را بيشتر دامن خواهد زد.

اين سازمان درباره رشد جمعيت در كشورهاي پيشرفته نوشته است: «در كشورهاي پيشرفته و نيز تعدادي از كشورهاي در حال ظهور، كاهش زاد و ولد و پير شدن جمعيت ، باعث افزايش مراقبتهاي بهداشتي و هزينه نگهداري از افراد پير خواهد شد. اين در حالي است كه اندازه نيروي كار در اين كشورها كاهش خواهد يافت.»

«سيا» پيش بيني كرده است كه «توليد جهاني مواد غذايي متناسب با رشد رو به فزاينده جمعيت جهاني خواهد بود، اما به خاطر توزيع و زير ساختارهاي ضعيف، ناپايداري سياسي و فقر مزمني كه در بخش هايي از كشورهاي زير صحراي آفريقا وجود دارد، اين مناطق با سوء تغذيه مواجه خواهند شد».

اين سازمان درباره منابع انرژي برآورد كرده است.« به رغم 50 درصد افزايش در تقاضاي انرژي جهاني، منابع انرژي براي برآورده كردن اين نيازها كافي خواهد بود؛ با اين حال آخرين برآوردها نشان مي دهد كه تا سال 2015، 80 درصد نفت و 95 درصد گاز در دسترس جهان، همچنان زير زمين باقي بمانند».

گزارش «روند جهاني سال 2015» سيا درباره نقش خليج فارس در تأمين انرژي جهان، خاطر نشان مي سازد «هر چند منطقه خليج فارس به عنوان بزرگترين منبع خليج فارس به عنوان بزرگترين منبع نفت جهان باقي مي ماند، اما با اينحال بازار انرژي جهاني به احتمال خيلي زياد تحت تأثير و الگوي توزيعي منطقه اي قرار خواهد گرفت كه از منطقه خليج فارس تأثير مي پذيرند: اول مصرف كنندگان از جمله ايالات متحده هستند كه از ذخاير بستر آتلانتيك هم استفاده مي كنند و ديگري برآورده كردن نياز مشتريان آسيايي از عرضه نفت خليج فارس است.»

«برخلاف انرژي و غذا» كه جهان كمبود آنها را تا سال 2015 احساس نمي كند «كمبود آب، چالش اساسي و مهم حكومتهاي خاورميانه، زير صحراي آفريقا، آسياي جنوبي و شمال چين خواهد بود. به طوري كه تنش هاي منطقه اي بر سر آب تا سال 2015» بسيار پررنگ خواهد شد».

آژانس اطلاعاتي آمريكا درباره نقش علوم و فن آوري در ساختار آينده جهان مي گويد « 15 سال پيش تعداد كمي تأثير عميق انقلاب فن آوري اطلاعاتي (I T ) را پيش بيني مي كردند. اما با نگاهي به 15 سال جلوتر، جهان شايد جهش اساسي در فن آوري خواهد بود. گسترش مداوم فن آوري اطلاعات و كاربردهاي جديد بيوتكنولوژي پيشتاز موج جديد علوم خواهد بود. فن آوري اطلاعات پايه اصلي تجارت بين الملل خواهد بود و به بازيگران غير دولتي قدرت بالايي را اعطا مي كند. اكثر كارشناسان معتقدند كه انقلاب I T ، پس از شروع انقلاب صنعتي در اواسط قرن هيجدهم مهمترين نقش را در جابه جايي جهاني ايفا مي كند».

اقتصاد جهاني و جهاني شدن از ديگر موضوعات بحث برانگيزي است كه «سيا» به آن پرداخته است. بنا بر گزارش «سيا» اقتصاد شبكه اي جهاني توسط جريان نامحدود اطلاعات، عقايد، ارزشهاي فرهنگي، سرمايه ، كالاو خدمات و مردم با سرعت تمام و گسترده به پيش رانده خواهد شد: كه اين يعني جهاني شدن».

اين گزارش با اشاره به اين نكته كه «اين اقتصاد جهاني شدن نقش اساسي را در پايداري روبه فزاينده سياسي در جهان در سال 2015 ايفا خواهد كرد» مي افزايد: « با اين حال منافع آن جهاني نخواهد بود» چرا كه «فزآينده جهاني شدن، برخلاف انقلاب صنعتي فشرده تر خواهد بود. همچنين تكامل (جهاني شدن ) به خاطر آسيب پذيري مالي ( كه به جاي مي گذارد) و تقسيم كردن اقتصاد، بسيار سخت خواهد بود»

«سيا» در گزارش خود همچنين نوشته است« رشد اقتصاد جهاني به سطح بالاي دهه 1960 و اوايل دهه 1970 خواهد رسيد. پيشراننده اين رشد فشارهاي سياسي براي دستيابي به استانداردهاي اقتصادي، بالا رفتن سطح سرمايه گذاري و تجارت خارجي، گسترش فن آوريهاي اطلاعاتي و پويايي بالاي بخش خصوصي خواهد بود . موانع بالقوه اقتصاد جهاني – مانند بحرانهاي مالي و يا اختلال طولاني مدت در عرضه انرژي – مي تواند اين تصوير خوش بينانه را به هم بريزد.

در زمينه كشورها، مناطق و گروههاي عقب افتاده، «سيا» خاطر نشان مي سازد «مناطق، كشورها و گروههايي كه احساس مي كنند عقب مانده اند با ركود عميق اقتصادي، ناپايداري سياسي و اليناسيون فرهنگي مواجه خواهند شد.(به همين خاطر) آنها افراط گرايي مذهبي، ايدئولوژيكي، نژاديي و سياسي را دامن خواهند زد و اين كار با خشونت هايي همراه خواهد بود كه غالبا هم با آن همكاري مي كند. آنها به ايالات متحده و ديگر كشورهاي توسعه يافته فشار وارد مي آورند تا بر روي چالش هاي «جهان قديمي» متمركز باقي بمانند در عين حالي كه همزمان بر روي به كار گيري فن آوريهاي «جهان جديد» تمركز دارند.